Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Wilanowski Park Kulturowy - przyroda

opublikowano: Wtorek, Marzec 9, 2021 - 08:28, mlan

Wilanowski Park Kulturowy chroni tereny o wyjątkowych wartościach nie tylko kulturowych, ale też krajobrazowych i przyrodniczych. W kolejnych artykułach przyjrzymy się jego ciekawym fragmentom. Prześledzimy powiązania widokowe i kompozycyjne tego wielkoprzestrzennego układu rezydencjonalno-krajobrazowego.

fot. Łęgi w rezerwacie Morysin. Fot. BSKZ

Łęgi, mokradła, łąki

 

Wilanowski Park Kulturowy (WPK) jest bardzo ważną ostoją dla świata przyrody, jego ekosystemów, gatunków i genów. Znajdziemy tu dawne gatunki i zbiorowiska roślinne, typowe dla wszystkich stref historycznej doliny Wisły.
Bezpośrednio przy Wiśle rośnie pas naturalnie ukształtowanych łęgów wierzbowych i topolowych, a więc lasów nadrzecznych, występujących bezpośrednio przy wodzie. Obszar przez nie zajęty to także najważniejszy korytarz ekologiczny Warszawy, nazywany też szlakiem komunikacyjnym dla wielu gatunków roślin i zwierząt.

 

Dalej od rzeki wstępuje roślinność łęgów wiązowo-jesionowych, a więc lasów wilgotnych, związanych z bardzo żyznymi, wodnymi siedliskami. Znajdziemy tu mokradła, gdzie poziom wody jest bliski poziomowi gruntu oraz rośliny przystosowane do częściowego zanurzenia.

 

Za wałami przeciwpowodziowymi zachowały się rozległe łąki wilanowskie i powsińskie. Występuje na nich całe bogactwo gatunków typowych dla tego typu siedlisk.

 

Bogactwo rezerwatów

 

Morysin to rezerwat położony w widłach kanału Sobieskiego i rzeki Wilanówki. Zachowało się w nim bardzo cenne przyrodniczo siedlisko łęgowe z wieloma gatunkami roślin, grzybów, owadów i ptaków.
Rezerwat Las Natoliński położony jest na południu WPK. Charakteryzuje go roślinność typowa dla grądów, czyli lasów liściastych z przewagą grabów i dębów.

 

Rezerwat Skarpa Ursynowska, który obejmuje fragment skarpy doliny Wisły, tzw. skarpy warszawskiej, to mozaika łąk, torfowisk, grądów, olsów, łęgów oraz zbiorników wodnych. Dzięki takiemu zróżnicowaniu dobre warunki do życia ma tu wiele gatunków zwierząt, roślin i grzybów.

 

Na terenie parku znajdziemy też inne formy ochrony przyrody i krajobrazu. Są to obszary Natura 2000, użytki ekologiczne (czyli zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów), obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody i obiekty wpisane do rejestru zabytków.
Poza rezerwatami także można znaleźć cenne gatunki roślin lub zwierząt czy zanikające typy siedlisk.

 

Oddech dla Warszawy

 

Poza korytarzem ekologicznym, jakim jest Wisła, na terenie parku mamy jeszcze dwa, także ważne dla migracji zwierząt: rzekę Wilanówkę oraz jeziora: Wilanowskie i Powsinkowskie, które łączą się ze sobą kanałami i łąkami.
Dolina Wisły jest naturalnym obszarem nawietrzającym Warszawę, niwelującym wpływ miejskiej wyspy ciepła, wyrównującym temperaturę. Oznacza to, że w sezonie wiosenno-letnim to tędy napływa do miasta chłodniejsze i czystsze powietrze z północy kraju, zaś jesienią i zimą doliną płynie do miasta cieplejsze powietrza z południa.
Rzeki i starorzecza

 

Wilanowski Park Kulturowy obejmuje tereny, przez które przepływają dwie rzeki: Wisła oraz Wilanówka wraz ze zlewniami (czyli obszarami, z których spływają wody). W parku znajdują się także starorzecza: Wilanowskie, Powsińskie i Powsinkowskie, także ze zlewniami. Ich obszary mają stosunkowo przepuszczalny grunt, dzięki czemu teren parku pełni znaczącą rolę w retencjonowaniu (czyli zatrzymywaniu) wód opadowych dla Warszawy. Jest to szczególnie istotne w obliczu zmian klimatu i konieczności spowolnienia obiegu wody w mieście.

 

Żyzne gleby, wydajne plony

 

W granicach parku znajdziemy też tereny rolnicze. Składają się z madów rzecznych (gleby powstałe w wyniku nagromadzenia się materiału niesionego przez wody), które charakteryzują się najwyższą jakością ziemi dla celów rolniczych. Są niesamowicie żyzne i łatwe w uprawie, mają dobrą strukturę i dużą zdolność retencyjną. Można na nich uprawiać wymagające rośliny, które wydają obfite plony.