Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Drzwi kamienicy przy ul. Dynasy 10 - konserwatorskie śledztwo

opublikowano: Środa, Lipiec 8, 2020 - 08:37, mlan

Czy fakt, że kamienice są modernistyczne i powstały w podobnym czasie pozwala przypuszczać, że nieistniejące ich detale czy stolarka były do siebie podobne? Absolutnie nie – stwierdzili stołeczni konserwatorzy i rozpoczęli poszukiwania pierwotnej formy drzwi wejściowych budynku przy ul. Dynasy 10.

fot. Kamienica przy ul. Dynasy 10

Nadzór na remontem

Gdy nieruchomość będąca własnością miasta, wpisana do rejestru zabytków lub ujęta w gminnej ewidencji, przechodzi remont, Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków prowadzi nadzór nad jego przebiegiem. Realizuje tym samym zapisy zarządzania Prezydenta m.st. Warszawy z 2018 r. współpracując w różnych dzielnicach stolicy z Zakładami Gospodarowania Nieruchomościami.  

Ciekawy przypadek takiej współpracy miał miejsce w przypadku kamienicy przy ul. Dynasy 10. Na wniosek śródmiejskiego Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami, Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków przygotowało wytyczne konserwatorskie dla planowanej przez miasto wymiany wtórnych, jednoskrzydłowych drzwi wejściowych prowadzących do budynku.

Stracone archiwum autora

Kamienica przy ul. Dynasy 10 – dom Skoczyńskiego, ujęta w gminnej ewidencji zabytków miasta stołecznego Warszawy, została wybudowana w latach 1938-1939, według projektu Wacława Wekera. Architekt urodził się w 1891 r., w latach 1910-1914 studiował na Wydziale Architektury w Szkole Sztuk Pięknych w Paryżu, a następnie na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, który ukończył w 1923 r. Jego promotorem był Czesław Przybylski, autor m.in. gmachu Teatru Polskiego przy ul. Karasia, czy Domu Bez Kantów przy Krakowskim Przedmieściu.

Wacław Weker zmarł 20 sierpnia 1944 r. z ran odniesionych podczas walk powstańczych. W mieszkaniu przy ul. Marszałkowskiej 92, gdzie podczas okupacji mieszkał architekt, w czasie powstania warszawskiego spłonęło całe jego artystyczne archiwum, projekty, dokumenty, zbiory.

  
Wszystkie modernistyczne, każda inna

Kamienica, wraz z powstałymi w tym samym czasie budynkami przy ul. Dynasy 6 i 8, tworzy zwarty zespół modernistycznej zabudowy ulicy. Każdy z budynków projektowany był jednak przez innego architekta i stylistycznie, zwłaszcza dom pod nr 10, różni się od sąsiadów.

Domy przy ul. Dynasy 6 i 8, stanowią przykład luksusowego nurtu architektury lat 30. XX w., o czym świadczą zastosowane rozwiązania materiałowe, okładziny kamienne, ceramiczne oraz bogata metaloplastyka. Tymczasem budynek przy ul. Dynasy 10 to surowa, „pudełkowa” architektura, charakterystyczna dla funkcjonalistycznego nurtu w architekturze modernistycznej. Jego elewacje kształtują takie elementy, jak duże trójskrzydłowe oraz narożne czteroskrzydłowe okna oraz asymetryczny daszek nad wejściem.  

Dlatego propozycja, która znalazła się we wniosku ZGN, aby za wzór dla nowych drzwi wejściowych w budynku przy ul. Dynasy 10, posłużyła ślusarka znajdująca się w budynkach przy ul. Dynasy 6 i 8, o bogatej, charakterystycznej dla nurtu luksusowego stylistyce, nie wydała się stołecznym konserwatorom właściwa.

Oryginalne drzwi wejściowe do kamienicy przy ul. Dynasy 10 nie istnieją. Nie zachowały się także rysunki projektowe z detalem architektonicznym, więc próbę doboru stolarki  możemy podjąć poprzez analogię do innych realizacji architekta i najczęściej stosowanych przez niego form i materiałów.

Odnaleźć styl autora

Analizując wygląd drzwi w znanych warszawskich projektach Wekera, które przetrwały II wojnę światową, w kilku zaledwie przypadkach możemy przyjąć, że drzwi wejściowe są pierwotne. Jest tak na przykład w Domu Spółdzielni Inżynierów b. Ministerstwa Kolei Żelaznych (Wawelska 61/Mianowskiego 15), wybudowanym w latach 1926-1927, czy willi Zofii Porębskiej przy ul. Szczawnickiej 13 wybudowanej w 1936 r.

W pięciokondygnacyjnym budynku mieszkalnym, wybudowanym dla Spółdzielni Mieszkaniowej „Zacisze” przy ul. Słonecznej 50 u zbiegu z ul. Spacerową, wybudowanym w 1931 r., o bryle dostosowanej do kształtu opadającej ku wschodowi działki, zachowały się tylko jedne jednoskrzydłowe oryginalne drzwi wejściowe.

Pozostała stolarka wejściowa tego budynku, to drzwi najprawdopodobniej wykonane na wzór oryginalnych, podobnie jak ma to miejsce w drzwiach klatek schodowych innej realizacji Wekera, w domu mieszkalnym Spółdzielni „3 Maja 5” przy al. 3 Maja 5, wybudowanym w latach 1929-1931.

Wymienione wyżej drzwi są drewniane, jednoskrzydłowe bez przeszkleń oraz dwuskrzydłowe, o niesymetrycznych skrzydłach z przeszkleniami. W przypadku willi Zofii Porębskiej mamy także do czynienia z podobną, ciekawie kształtowaną formą daszku nad wejściem, jaki znamy z ul. Dynasy.

Zalecenia konserwatora

Po analizie BSKZ zaleciło wykonanie drzwi drewnianych, pełnych, najlepiej dębowych, jednoskrzydłowych, bez przeszkleń z klasyczną, prostą mosiężną klamką lub gałką. W budynku doświetlenie klatki zapewnia duże okno umiejscowione nad drzwiami.

Za wzór może posłużyć oryginalna stolarka drzwiowa przy ul. Słonecznej 50.