Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Wolski kościół św. Wojciecha czy św. Stanisława?

opublikowano: Piątek, Listopad 20, 2020 - 11:55, mlan

Zakończył się kolejny etap konserwacji i restauracji elewacji świątyni przy ul. Wolskiej 76. Kościół-symbol „rzezi Woli” pomału, między innymi dzięki dofinansowaniu m.st. Warszawy, zaczyna odzyskiwać swój dawny blask i ponadprzeciętne walory architektoniczne.

fot. Remont elewacji bocznych kościoła św. Stanisława przy ul. Wolskiej. Fot. BSKZ

Historia kościoła

 

Kościół św. Stanisława Biskupa Męczennika przy parafii św. Wojciecha jest zwyczajowo błędnie nazywany kościołem św. Wojciecha. Jednak takiego patrona ma jedynie parafia przy ul. Wolskiej. Pierwotnie kościół miał być większą świątynią wchodzącą w skład  parafii św. Stanisława przy ul. Bema. Parafię św. Wojciecha przy ul. Wolskiej powołano dopiero w 1927 r., 24 lata po zbudowaniu świątyni.

 

Budowa kościoła prowadzona w latach 1898-1903 realizowana była według projektu wybitnego architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Charakterystyczną ozdobą tej neogotyckiej świątyni, w stylu gotyku nadwiślańskiego, jest smukła wyniosła wieża, piękne filary we wnętrzu i barwne witraże.

 

Obóz przejściowy w kościele

 

Kościół został uszkodzony we wrześniu 1939 r. Podczas Powstania Warszawskiego  w 1944 r. hitlerowcy przeznaczyli go na obóz przejściowy dla mieszkańców stolicy. Przeszło przez niego blisko 90 tysięcy ludzi. Na terenie przykościelnego cmentarza Niemcy dokonali masowych egzekucji, w których zginęło kilkuset warszawiaków.

 

Powojenne remonty

 

Kościół miał być wysadzony w powietrze, ale cudem uniknął całkowitego zniszczenia. Po wojnie w latach 1959-60 przeprowadzono restaurację wnętrza, a w latach późniejszych naprawiono i zabezpieczono elewację. Prace polegały głównie na łataniu ubytków intensywnie czerwoną zaprawą -  niepasującą do melanżowych odcieni oryginalnej cegły.

 

Dzięki dotacji miasta wznowiono remont

 

Kościół św. Stanisława Biskupa Męczennika jest remontowany od lat. Do tej pory działania konserwatorów skupione były na frontonie świątyni. W latach 2007-2009 przeprowadzono remont balkonu zachodniego wieży, a w latach 2009-2011 renowację fasady. Prace te realizowano z środków własnych parafii, a gdy ich zabrakło prace przerwano. Dzięki uzyskaniu dotacji m.st. Warszawy remont wznowiono zajmując się elewacjami bocznymi. Kwota tegorocznego dofinansowania to 200 tys. zł, co stanowi prawie 50% kosztów zadania.

 

Nad czym pracowali konserwatorzy?

 

Prace konserwatorskie polegały na dezynfekcji całych partii ceglanego muru zaatakowanego przez grzyby, mchy i glony. Konserwatorzy usunęli wszystkie cementowe uzupełnienia i zastąpili je specjalistycznymi kitami. W przypadku najbardziej zniszczonych cegieł i kształtek wymieniono je na nowe o charakterze i wymiarach pierwptnych cegieł.

 

Wyjątkowej precyzji i cierpliwości wymagała konserwacja bardzo zniszczonych ceglanych kształtek okien. Całość muru została oczyszczona, wzmocniona, a na końcu zaimpregnowana. Przeprowadzono także konserwację wszystkich elementów kamiennych oraz powierzchni otynkowanych.