Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Wilanowski Park Kulturowy - rezydencja królewska

opublikowano: Wtorek, Listopad 17, 2020 - 09:01, mlan

Początki założenia pałacowo - ogrodowego w Wilanowie wiążą się z decyzją Jana III Sobieskiego o zakupie wsi Milanów. Królowi zależało na bliskości Warszawy, jak również na sielankowo-ziemiańskim charakterze przyszłej letniej rezydencji.

fot. Wilanowski Park Kulturowy - rezydencja królewska. Fot.BSKZ

Zakupiony teren spełniał te wymagania. Atrakcyjne położenie na tarasie nadzalewowym, rozległe łąki i bliskość wody, były idealne dla stworzenia miejsca, które miało dać wytchnienie od miejskiego zgiełku.

 

Pomoc przyjaciela

 

Transakcja za 43 tys. złotych została sfinalizowana 23 kwietnia 1677 r. Dzięki pośrednictwu swojego przyjaciela, Marka Matyczyńskiego, król stał się właścicielem trzech wsi: Milanowa, Błonii i Kempy. Taki manewr był konieczny ze względu na zakaz zakupu posiadłości przez króla. Prawo to miało zapobiegać gromadzeniu w rękach panującego zbyt dużych majątków ziemskich.

 

Barokowa rezydencja

 

Budowa rezydencji rozpoczęła się w miejscu fundamentów położonych przez wcześniejszych właścicieli. W pierwszym etapie budowy powstał skromny dwór z czterema alkierzami. Z czasem jednak przestał on spełniać oczekiwania monarchy. W kolejnych dwóch etapach rozbudowy (1681-1683 i 1688-1696 ) zrodziła się barokowa rezydencja w typie entre cour et jardin (między dziedzińcem i ogrodem), z bogatym zdobnictwem o przesłaniu symbolicznym. Pałac stał się rezydencją reprezentacyjną, która miała sławić Jana III jako władcę mądrego, walecznego, dbającego o swoich poddanych.

 

Bogaty wystrój rezydencji był tworzony przez najlepszych artystów i rzemieślników. Głównym budowniczym pałacu został Augustyn Locci. W momencie śmierci króla w 1696 r. pałac nie miał jeszcze bocznych skrzydeł, które powstały dopiero w czasach, gdy dobra wilanowskie należały do Elżbiety Sieniawskiej.

 

Bezpośrednie otoczenie pałacu kształtowane było zgodnie z stylem epoki. Geometryczne nasadzenie roślin w ogrodach włoskich wraz z dekoracją rzeźbiarską, stanowiły uzupełnienie programu symbolicznego. Powstanie rezydencji i założenia ukształtowało cenioną w dobie baroku główną oś widokową na linii wschód – zachód. Południowa część posiadłości została przeznaczona na folwark.

 

Król skupuje kolejne działki

 

Równolegle z budową rezydencji, król systematycznie nabywał otaczające Wilanów dobra ziemskie. Chciał w ten sposób zapewnić zaplecze gospodarcze dla funkcjonowania pałacu oraz stworzyć bardzo rozległą ziemską posiadłość. Za jego życia dobra wilanowskie składały się z dwunastu wsi, nabytych za 200 tys. złotych. Obszar ten obejmował ok. 580 ha i rozciągał się od Skarpy Warszawskiej do samej Wisły.

 

Powstało wielkoprzestrzenne założenie urbanistyczne, kształtowane przez kolejnych właścicieli dóbr wilanowskich.