Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Wilanowski Park Kulturowy – Morysin romantyczny cz. II

opublikowano: Wtorek, Luty 23, 2021 - 09:07, mlan

Po śmierci Aleksandry Potockiej w 1831 r. prace w Morysinie nie ustały. Spadkobiercą nie tylko majątku, ale i idei utworzenia w tym miejscu romantycznego założenia parkowego, został jej wnuk, August Potocki.

fot. Dom stróża w Morysinie, stan z 1965 r.Polona

Gajówka

 

Około 1846 r. August rozpoczął budowę kolejnych obiektów wzbogacających przestrzeń prawego brzegu Jeziora Wilanowskiego. Jednym z nich była Gajówka, zaprojektowana przez Chrystiana Piotra Aignera. Zlokalizowana została w południowej, użytkowej części parku, gdzie mieścił się sad i ogród warzywny. Drewniany budynek powstał na wysokiej, kamiennej podmurówce, był częściowo podpiwniczony i miał dwuspadzisty dach oraz pomieszczenia gospodarcze i podcień. Służył jako mieszkanie gajowego i jego rodzinny.

 

Po II wojnie światowej powstały w tym miejscu ogródki działkowe dla pracowników Muzeum Narodowego w Warszawie, które zostały w XXI w. zlikwidowane. Budynek Gajówki zachowany jest do dziś i stanowi ciekawy przykład architektury drewnianej.

 

Dom stróża

 

Drugą realizacją Aignera na terenie Morysina był murowany dom stróża (obecnie trwała ruina). Dzięki starym zdjęciom możemy docenić zgrabną neorenesansową formę budynku otoczonego lasem. Przy budynku znajdowała się brama do parku.

 

Brama

 

Ostatnim elementem architektonicznym, zachowanym do naszych czasów jest ceglana brama na przedłużeniu wschodniej osi pałacowo-ogrodowej. Znajdowała się ona poza terenem parku romantycznego na Polach Morysińskich. Zamykała główną oś, której podporządkowana była kompozycja barokowego założenia pałacowo-ogrodowego. W XVIII w. oś podkreślona była nasadzeniami drzew.

 

Autorem projektu historyzującej bramy z 1846 r. był Henryk Marconi. Towarzyszył mu w tym projekcie brat, autor dekoracji sztukatorskiej. Brama została tymczasowo zabezpieczona i pomimo złego stanu pozostaje świadkiem dawnej okazałości projektów Potockich.