Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Warszawa na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO

opublikowano: Poniedziałek, Listopad 22, 2010 - 17:12, admin

Odbudowa Starego Miasta nie ma precedensu ani w historii Polski, ani żadnego innego miasta na świecie.

fot. Zdjęcie lotnicze Starego Miasta w Warszawie. Fot. Wiesław Stępień

Zniszczenia jakie dotkneły tę najstarszą i najcenniejszą część Warszawy wynosiły blisko 95%. Zawalone domy i dramatycznie wypalone ściany przedstawiały widok apokaliptycznej grozy. I w tym morzu ruin już 17 stycznia pojawili się ludzie. Nie było innej myśli jak ta, że trzeba tu znowu zbudować życie, że wojna, zniszczenie, śmierć nigdy nie będą miały ostatniego słowa. Miłość do swojego miasta i wola życia były nie do pokonania.

Decyzja o odbudowie Warszawy jako stolicy państwa zapadła już w styczniu 1945 r. Wkrótce zostało zorganizowane Biuro Odbudowy Stolicy (BOS), a w nim Wydział Architektury Zabytkowej. Decyzja o tak kompleksowej odbudowie była zupełnie wyjątkowa. W myśl nowoczesnej teorii konserwatorskiej wszelka rekonstrukcja i odbudowa byłaby fałszowaniem historii. Wyjątek, który uczyniono dla Starego Miasta, był podyktowany względami moralnymi i pragnieniem całego społeczeństwa polskiego odrodzenia z popiołów niezłomnego miasta.

Wraz z odbudową odsłonięto dalsze części murów staromiejskich, ukrytych w zabudowie do lat 30. Wówczas zrekonstruowano także barbakan. W wyniku odsłonięcia wielowiekowych nawarstwień zostały wydobyte części gotyckie i renesansowe. Istniała początkowo koncepcja "Planu gotyckiego", wedle którego miasto miało być odbudowane w tym właśnie stylu. Jednak z uwagi na niewystarczającą ilość oryginalnych pozostałości ostatecznie zdecydowano przywrócić Staremu Miastu wygląd z czasow jego świetności, z połowy XVIII w.

Zachowano jednak wcześniejsze detale i fragmenty, które miały wielką wartość artystyczną. Gotycki układ działek zachował się w przyziemiu, natomiast wyższe piętra musiały spełniać normy socrealistyczne.

Dwa dekrety zadecydowały o wyglądzie urbanistytcznym Warszawy - dekret o odbudowie i dekret o komunalizacji na obszarze Warszawy. Stare Miasto miało być dzielnicą mieszkaniową o architekturze narodowej w formie socrealistycznej w treści. Funkcję dzielnicy mieszkaniowej pełni do dziś, chociaż jego pierwotnych mieszkańców - przodującej klasy robotniczej, już dawno tam nie ma. Więcej tu teraz artystów, ludzi wolnych zawodów. Na Starym Mieście znalazło siedzibę Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, Muzeum Literatury, Staromiejski Dom Kultury, teatr Stara Prochownia, liczne galerie i antykwariaty, w tym najstarsza w Warszawie galeria polskiej sztuki współczesnej - Zapiecek. W obrębie murów staromiejskich znajdują się trzy kościoły, w tym archikatedra św. Jana. Zamek Królewski, z pietyzmem odtworzony w latach 1971-1984, oprócz funkcji muzealnych jest też pierwszym salonem Rzeczypospolitej. Tu odbywają się najważniejsze uroczystości państwowe, tu przyjmowani są najdostojniejsi goście. Latem na dziedzińcu zamkowym rozbrzmiewają koncerty. Zasadnicza odbudowa Starego Miasta została zakonczona w 1953 r.

2 września 1980 r., na IV sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, postanowiono wpisać historyczne centrum Warszawy na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego. Był to trzydziesty wpis. W tekście wyjaśniającym czytamy: ,,Ponad 85% zabytkowego centrum Warszawy zostało zniszczone przez nazistowskie oddziały okupacyjne. Po wojnie mieszkańcy Warszawy podjeli dzieło odbudowy, które doprowadziło do odtworzenia kościołów, pałaców i domów będących symbolem polskiej kultury i narodowej tożsamości. Jest to wyjątkowy przykład całkowitej rekonstrukcji zespołu historycznego."

 

W 2013 r., na mocy Zarządzenia nr 4100/2013 Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 4 kwietnia 2013 r., powołano Pełnomocnika Prezydenta m.st. Warszawy ds. zarządzania światowym dziedzictwem UNESCO. Od listopada 2013 r. funkcję tę pełni Pani Anna Zasadzińska - kierownik Centrum Interpretacji Zabytku.