Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Profesor Jan Zachwatowicz ma pomnik na Starówce

opublikowano: Czwartek, Marzec 4, 2021 - 13:25, mlan

Skromny monument nie stoi na cokole. Profesor idzie wolnym krokiem spoglądając na Zamek Królewski, którego odbudową kierował w latach 70. Po wojnie, działając w Biurze Odbudowy Stolicy, przyczynił się do podniesienia z ruin Starego Miasta.

fot. Profesor Jan Zachwatowicz ma pomnik na Starówce. Fot.UM

W 121. rocznicę urodzin profesora, 4 marca, pomnik stojący w Międzymurzu Piotra Biegańskiego (u zbiegu pl. Zamkowego i murów obronnych), odsłonił Rafał Trzaskowski, prezydent m.st. Warszawy, Ewa Malinowska-Grupińska, przewodnicząca Rady Miasta  oraz Krystyna Zachwatowicz-Wajda, córka profesora.

 

- Bardzo się cieszę, że wreszcie się udało – powiedział podczas uroczystości odsłonięcia pomnika Rafał Trzaskowski, prezydent m.st. Warszawy. – Mieliśmy go już odsłonić w 2020 roku, bo przypadła wtedy 120. rocznica urodzin Jana Zachwatowicza, 75. rocznica odbudowy Warszawy i 40. wpisu Starego Miasta na listę UNESCO. Przez epidemię się nie udało. Panu Profesorowi zawdzięczamy odbudowę Starówki, co jak wszyscy wiemy nie było takie oczywiste. Doktryna konserwatorska zakładała, że nie powinno się zniszczonych zabytków odbudowywać. Profesor się uparł i bardzo dobrze, bo dzięki temu mamy Stare Miasto takie, jakie dziś znamy – podkreślił prezydent.

 

- Pamiętam dobrze jego nieustępliwą walką o dobudowę i rekonstrukcję Starego Miasta i odbudowę Zamku Królewskiego i o zachowanie jego historycznej formy – powiedziała podczas odsłonięcia pomnika swego ojca Krystyna Zachwatowicz-Wajda.

 

Autorem pomnika prof. Jana Zachwatowicza przy pl. Zamkowym jest Karol Badyna. Wcześniejszym upamiętnieniem Jana Zachwatowicza w Warszawie było nadanie jego imienia fragmentowi międzymurza od strony Wisły.

 

Prof. Jan Zachwatowicz objął kierownictwo Biura Odbudowy Stolicy (właściwie  Biuro Organizacji Odbudowy Warszawy, od 14 lutego BOS) 21 stycznia 1945 r. oraz  stanął na czele Wydziału Architektury Zabytkowej. Przez siedem lat (1945-1957) pełnił też funkcję Generalnego Konserwatora Zabytków, wywarł zasadniczy wpływ na kierunek odbudowy i konserwacji polskich zabytków po II wojnie światowej.
W końcu lat 70. według jego koncepcji prowadzone były prace konserwatorskie przy resztkach murów obronnych Starego Miasta i moście gotyckim na pl. Zamkowym.

 

Błękitna Tarcza

 

Profesor J. Zachwatowicz jest autorem zwycięskiego projektu znaku graficznego Błękitnej Tarczy - emblematu, służącego ochronie obiektów zabytkowych przed zniszczeniem w trakcie działań zbrojnych. Znak został wyłoniony w wyniku konkursu wśród uczestników konwencji haskiej w 1954 r. Był członkiem honorowym Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS.

 

Więcej o prof. Janie Zachwatowiczu pisaliśmy w cyklu „Ludzie odbudowy”.