Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Pałac Kazanowskich

opublikowano: Wtorek, Luty 8, 2011 - 10:53, monika.warniewska

Pałac Kazanowskich


Pałac Kazanowskich


Pochodząca z XVII wieku rezydencja była ponoć najokazalszą i najbardziej luksusowo wyposażoną siedzibą magnacką Warszawy. Jej budowę, według projektu Konstantego Tencalli, zlecił w 1628 roku Zygmunt III Waza. Pałac przeznaczony miał być dla jego najstarszego syna Władysława, jednak ten w 1632 roku, jeszcze przed zakończeniem prac, podarował go jednemu ze swych ulubieńców – Adamowi Kazanowskiemu, wówczas staroście borysowskiemu. Wykańczanie budowli trwało jeszcze dosyć długo, gdyż Kazanowski miał wysokie wymagania i dopiero pod koniec lat 40-tych XVII w. objawiła się ona w całej swej okazałości. Wówczas przepychem konkurować z nią mogła tylko rezydencja kanclerza wielkiego koronnego Jerzego Ossolińskiego przy Wierzbowej.


Niestety ta perła XVII-wiecznej architektury pałacowej  została w znacznym stopniu zrujnowana w czasie „potopu szwedzkiego” i nigdy nie powróciła już do dawnej świetności. W 1663 roku południową część posesji, wraz ze splądrowanym pałacem, przekazano Karmelitankom Bosym. Nowe właścicielki poddały dawną rezydencję Kazanowskiego licznym przebudowom, stawiając m.in., w miejsce sali stołowej i skarbca, niewielki kościółek, oryginalne pomieszczenia zaś zyskały nowy wystrój malarski i przyjęły zupełnie inne funkcje. W 1819 roku zakonnice powróciły do Krakowa, a nieruchomość przekazały Warszawskiemu Towarzystwu Dobroczynności Res Sacra Miser, które dokonało kolejnej przebudowy wg projektu Antonio Corazziego, przystosowując budynki do swoich potrzeb. W swej nowej formie budowla przetrwała nienaruszona aż do wybuchu II wojny światowej, kiedy to już w pierwszych dniach okupacji spaleniu uległy budynki frontowe. Wojnę przetrwał jedynie korpus pałacu Adama Kazanowskiego wraz z zabudowaniami na tarasie oraz kościół, z reszty budynków pozostały tylko mury zewnętrzne. Po wojnie powstał pomysł częściowego odtworzenia zabytku, opracowano nawet  projekt rekonstrukcji, jednak plany te zostały niestety zarzucone. W latach 60-tych dokonano rozbiórki wypalonych murów, zrekonstruowano, w zmienionej postaci, elewację od strony ul. Bednarskiej, a korpusowi głównemu Pałacu Kazanowskich przywrócono, spalone podczas powstania warszawskiego, II piętro. W 1965 roku obiekt został wpisany do rejestru zabytków.


W latach 1991-2000 cały zespół budynków, będących już wtedy siedzibą „Caritasu”, poddano gruntownemu remontowi, podczas którego wyeksponowane zostały detale architektoniczne pochodzące z czasów świetności budynku. Nie podjęto się jednak wówczas wykonania inwentaryzacji zabudowań i przeprowadzenia prac badawczych mających na celu sprawdzenie czy zachowały się jakieś elementy dawnego wystroju malarskiego, co okazało się błędem.


Podczas modernizacji obiektu w 2007 roku, po której budynek miał się zmienić w nowoczesny zakład opiekuńczo-leczniczy, w jednej z sal pierwszego piętra dokonano unikatowego odkrycia. Robotnicy, podczas kucia ścian pod nowe instalacje elektryczne, dostrzegli wyłaniające się spod tynku fragmenty napisów, dekoracji roślinnych i sylwetek postaci. Ze względu na niebezpieczeństwo zniszczenia zabytku o wyjątkowej wartości historycznej i wysokich walorach artystycznych Stołeczny Konserwator Zabytków wstrzymał wszelkie prace remontowe do czasu przeprowadzenia badań mających ustalić zakres występowania malowideł. Podczas prac odkrywkowych w jednym z pomieszczeń na piętrze odnaleziono aż dwie warstwy polichromii - pierwsza, o bogatej ornamentyce świeckiej, pochodzi prawdopodobnie z czasów Kazanowskiego, natomiast druga, z przedstawieniami religijnymi, powstała zapewne w okresie gdy w budynku mieścił się klasztor. Dzięki interwencji Stołecznego Konserwatora Zabytków zmienione zostały plany aranżacji tegoż pomieszczenia, tak aby były one zgodne z jego historyczną wartością i zamiast sali dla chorych powstanie tam kaplica. Po zakończeniu prac konserwatorskich sala będzie okresowo udostępniana dla zwiedzających.