Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Kontrola budynku pofabrycznego przy ul. Okopowej 78

opublikowano: Środa, Czerwiec 10, 2015 - 08:56, monika.warniewska

Stołeczny Konserwator Zabytków zakończył kontrolę zabytkowego budynku głównego dawnej garbarni Temler i Szwede.

fot. Budynek pofabryczny przy ul. Okopowej 78

W dniu 14 maja 2015 r. pracownicy Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków przeprowadzili kontrolę w zakresie stanu zachowania budynku głównego wraz z halami maszynowymi i kotłownią, znajdującego się w zespole dawnej fabryki Towarzystwa Akcyjnego Fabryki Garbarskiej Temler i Szwede przy ul. Okopowej 78 na warszawskiej Woli.


Zespół garbarni, wznoszony od 1858 r. i przebudowany w dwudziestoleciu międzywojennym jest jednym z najstarszych zachowanych zespołów poprzemysłowych w Warszawie. Fabryka była niegdyś jedną z największych i najnowocześniejszych garbarni w Królestwie Polskim. W lipcu 2014 r. decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków budynek główny fabryki o charakterystycznych, neoromańskich elementach wystroju architektonicznego, został wpisany do rejestru zabytków wraz z halami maszynowymi i kotłownią. Obecnie nieruchomość jest własnością miasta stołecznego Warszawy i jest administrowana przez Zarząd Mienia m.st. Warszawy.


W trakcie kontroli stwierdzono zły stan zachowania zespołu budynków wpisanego do rejestru zabytków. Na murach zewnętrznych zaobserwowano liczne i głębokie spękania. W budynkach brakuje części elementów o znaczeniu konstrukcyjnym, takich jak stalowe nadproża, czy niektóre żeliwne podpory.
Kontrolę konserwatorską poprzedziła kontrola przeprowadzona w lutym 2015 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, w ocenie którego obiekty zabytkowe położone przy ul. Okopowej 78 znajdują się „bezpośrednio w stanie grożącym zawaleniem”.


Biorąc pod uwagę stan obiektów, w dniu 15 maja 2015 r. Stołeczny Konserwator Zabytków wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zagrożenia zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem budynków wpisanych do rejestru zabytków. Postępowanie zakończy się wydaniem decyzji w trybie art. 49 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który daje konserwatorowi zabytków możliwość nakazania przeprowadzenia przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków prac konserwatorskich lub robót budowlanych, które zabezpieczą go przed zniszczeniem.


W trakcie kontroli w budynkach oraz na terenie ich otoczenia, stwierdzono liczne ślady obecności osób postronnych, czego konsekwencją jest stopniowe uszkadzanie zabytku poprzez wycinanie i rozkradanie elementów konstrukcji i wyposażenia budynku. Teren jest wyłączony z eksploatacji od 2006 r. i od tej pory dozór nad nim sprawuje firma ochroniarska. Pomimo tego, administrator odnotowuje i zgłasza organom ścigania liczne przypadki wtargnięć na teren nieruchomości i kradzieży. Na terenie nieruchomości miały też miejsce pożary będące skutkiem celowego podpalenia lub przypadkowego zaprószenia ognia. Wiedząc o tym, jeszcze przed kontrolą Stołeczny Konserwator Zabytków zwracał się pisemnie do Zarządu Mienia m.st. Warszawy o lepsze zabezpieczenie zabytkowego zespołu.


W związku z zagrożeniem jakie stanowi dla zabytku wchodzenie na ten teren złomiarzy i bezdomnych, niezależnie od prowadzonego postępowania administracyjnego, w dniu 20 maja 2015 r. Stołeczny Konserwator Zabytków wydał zalecenia pokontrolne dla Dyrektora Zarządu Mienia m.st. Warszawy, których wykonanie zapewni lepsze zabezpieczenie terenu nieruchomości i zabytkowych budynków przed dostępem osób trzecich. Zalecenia powinny zostać zrealizowane w ciągu najbliższych miesięcy.


O tym, jak ważne jest wzmocnienie ochrony na tym terenie, świadczy incydent, który miał miejsce zaledwie kilka dni po kontroli. W dniu 22 maja, w godzinach wieczornych Zastępca Stołecznego Konserwatora Zabytków przypadkiem złapał na gorącym uczynku złomiarzy, którzy wywozili z terenu fabryki kolejne stalowe elementy wyposażenia. Na miejsce został wezwany patrol Straży Miejskiej. Po tym incydencie, Stołeczny Konserwator Zabytków otrzymał zapewnienie od Zarządu Mienia m.st. Warszawy, że zostaną podjęte działania niezbędne do lepszego zabezpieczenia obiektu.
Stołeczny Konserwator Zabytków w dalszym ciągu monitoruje stan obiektu.