Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Kamienica przy Środkowej 23 na Pradze

opublikowano: Piątek, Maj 31, 2019 - 13:47, kzawila

Co skrywa olejna lamperia na klatce schodowej?

fot. Elewacja frontowa

Liczący pięć pięter budynek frontowy przy ul. Środkowej 23 został wzniesiony w latach 1913-14 dla małżeństwa Aleksych. Zabudowa posesji przetrwała wojnę bez większego uszczerbku, a w latach 50-tych XX w. przeszła na skarb państwa. Obiekt znajduje się aktualnie w zarządzie Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami dla dzielnicy Praga Północ i został ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Choć obecny wygląd fasady tej praskiej kamienicy raczej przygnębia i nie zachęca do wejścia, a z niegdysiejszych dekoracji w duchu modernizmu z elementami secesji nie ocalało prawie nic, niedawne odkrycie wystroju ścian klatki schodowej jawi się bardzo interesująco.

 

Informacja mailowa, jaka została skierowana do Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków w listopadzie 2018 r., dotycząca śladów malunków, jakie „wyzierają” spod warstw łuszczącej się farby olejnej na klatce schodowej, z pytaniem, czy wiadomo nam coś więcej na ten temat, zainspirowała nas do działania. Dotychczas bowiem wygląd wnętrz budynku nie był wystarczająco starannie udokumentowany. Wizyta na miejscu potwierdziła występowanie śladów dekoracji malarskiej, o motywach geometryczno-kwiatowych, na ścianach wzdłuż biegów schodów, niemal na każdym piętrze.

 

Z uwagi na ryzyko potencjalnego i nieodwracalnego zniszczenia powyższych reliktów w wyniku prac budowlanych bez wcześniejszego rozpoznania konserwatorskiego, zdecydowaliśmy o zleceniu wykonania specjalistycznych odkrywek czyli sondażowych badań stratygraficznych. Opracowanie to miało posłużyć określeniu stanu zachowania, faktycznego kształtu i zasięgu występowania dekoracji. W rezultacie działań, obejmujących wykonanie zarówno odkrywek wielkoformatowych jak i pasowych ustalono, że cała klatka schodowa w kamienicy frontowej ozdobiona była oryginalnie lamperią, utrzymaną w kolorach „ziemi”, czyli dominuje brąz, ugier oraz beż.

 

Dekorację stanowią pasowe obramienia, wypełnione płycinami, w których na dole i na górze rozmieszczono kwiaty w formie rozet. Lamperię wieńczy pas „złoconych” kwadratów, co zdaje się nawiązywać do wzoru posadzki. Malatura istniała w obrębie wszystkich kondygnacji i na półpiętrach. Z uwagi na stopień zawilgocenia na półpiętrach zachowana jest jednak najsłabiej. W obrębie całości widoczne są ślady licznych przemalowań, świadczących o wielu reperacjach i remontach klatki schodowej.

 

Ogólny stan zachowania dekoracji w obrębie biegów schodów dobrze rokuje jeśli chodzi o możliwość odsłonięcia i pełnej konserwacji znacznej części malowideł oraz ewentualnej rekonstrukcji fragmentów. Tu bowiem wzór lamperii można dość łatwo odczytać. Wyniki badań wraz z bogatą dokumentacją zdjęciową zostały przekazane ZGN Praga Północ. Zachowanie i wyeksponowanie pierwotnej dekoracji malarskiej, o wartości zabytkowej, powinno być zatem wzięte pod uwagę przy okazji planowania kolejnych remontów w omawianej kamienicy.