Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Freski Michelangela Palloniego

opublikowano: Wtorek, Luty 8, 2011 - 11:02, monika.warniewska

Freski Michelangela Palloniego w refektarzu Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego przy Krakowskim Przedmieściu.


W 2005 roku w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym św. Jana Chrzciciela, na sklepieniu refektarza, dokonano odkrycia trzech polichromii autorstwa włoskiego artysty Michelangela Palloniego  jednego z najwybitniejszych w Polsce freskantów epoki baroku (ur. w 1642 r. w Campi pod Florencją  – zm. w 1712 r. w Węgrowie pod Warszawą).


Pochodzące z przełomu XVII i XVIII wieku malowidła zniknęły pod warstwą tynku i farby w 2 połowie wieku XIX, prawdopodobnie po tym, jak władze carskie zlikwidowały, opiekujący się wówczas budynkami seminaryjnymi, zakon kamedułów. Ukryte dzieła refektarz przechował dla potomnych przez ponad 100 lat, co w tak zniszczonej podczas ostatniej wojny części Warszawy jest czymś zupełnie niezwykłym.


Inspiracją do podjęcia prac badawczych stała się wzmianka o odkrytym przed laty rachunku, wystawionym przez Palloniego ówczesnemu biskupowi Michałowi Radziejowskiemu, za malowidła zamówione do refektarza zakonu Karmelitów Bosych w Warszawie, zamieszczona w monografii artysty autorstwa prof. Mariusza Karpowicza.


Po odnalezieniu cennych polichromii władze uczelni natychmiast podjęły decyzję o konserwacji i rekonstrukcji, a władze miasta przekazały na ten cel fundusze w wysokości
55 tys. zł.


Najlepiej zachowane okazały się malowidła skrajne, przedstawiające kolejno kartusz z herbem fundatora i Eliasza budzonego przez Anioła, i te udało się konserwatorce, pani Manuelli Korneckiej, odtworzyć bez większych trudności. Najwięcej kłopotów przysporzyła rekonstrukcja środkowego fresku, z którego ocalały tylko obrzeża i niewielkie fragmenty przedstawiające dwie bliżej niezidentyfikowane postacie. Ponieważ nie zachowały się żadne szkice ani opisy dotyczące tematyki środkowego malowidła, ostatecznie we współpracy ze znawcami tematyki epoki i duchowości karmelitańskiej zdecydowano umieścić tu przedstawienie Matki Boskiej adorowanej przez patronów zakonu Karmelitów Bosych – św. Teresę z Avila i św. Jana od Krzyża.  Relikty malowidła środkowego zostały oddzielone białą linią od elementów dodanych, a rekonstrukcję przeprowadzono z zastosowaniem technik odwracalnych, uwzględniając możliwość odnalezienia w przyszłości dokumentów świadczących o autentycznym wyglądzie dzieła.


Restauracja skrajnych fresków dobiegła końca w kwietniu 2009 roku, natomiast temat rekonstrukcji środkowego malowidła pozostaje nadal sprawą otwartą i prace nad nim nie zostały jeszcze ostatecznie zakończone.


Odnowione dzieła mistrza Palloniego będzie można podziwiać raz w roku. Podwoje seminarium bowiem, zwykle niedostępne dla ludzi z zewnątrz, zostały w tym roku po raz pierwszy otwarte dla zwiedzających i zgodnie z porozumieniem zawartym z jego władzami przez Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, wydarzenie to będzie powtarzać się cyklicznie.


W 2005 roku w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym św. Jana Chrzciciela, na sklepieniu refektarza, dokonano odkrycia trzech polichromii autorstwa włoskiego artysty Michelangela Palloniego  jednego z najwybitniejszych w Polsce freskantów epoki baroku (ur. w 1642 r. w Campi pod Florencją  – zm. w 1712 r. w Węgrowie pod Warszawą).


Pochodzące z przełomu XVII i XVIII wieku malowidła zniknęły pod warstwą tynku i farby w 2 połowie wieku XIX, prawdopodobnie po tym, jak władze carskie zlikwidowały, opiekujący się wówczas budynkami seminaryjnymi, zakon kamedułów. Ukryte dzieła refektarz przechował dla potomnych przez ponad 100 lat, co w tak zniszczonej podczas ostatniej wojny części Warszawy jest czymś zupełnie niezwykłym.


Inspiracją do podjęcia prac badawczych stała się wzmianka o odkrytym przed laty rachunku, wystawionym przez Palloniego ówczesnemu biskupowi Michałowi Radziejowskiemu, za malowidła zamówione do refektarza zakonu Karmelitów Bosych w Warszawie, zamieszczona w monografii artysty autorstwa prof. Mariusza Karpowicza.


Po odnalezieniu cennych polichromii władze uczelni natychmiast podjęły decyzję o konserwacji i rekonstrukcji, a władze miasta przekazały na ten cel fundusze w wysokości
55 tys. zł.


Najlepiej zachowane okazały się malowidła skrajne, przedstawiające kolejno kartusz z herbem fundatora i Eliasza budzonego przez Anioła, i te udało się konserwatorce, pani Manuelli Korneckiej, odtworzyć bez większych trudności. Najwięcej kłopotów przysporzyła rekonstrukcja środkowego fresku, z którego ocalały tylko obrzeża i niewielkie fragmenty przedstawiające dwie bliżej niezidentyfikowane postacie. Ponieważ nie zachowały się żadne szkice ani opisy dotyczące tematyki środkowego malowidła, ostatecznie we współpracy ze znawcami tematyki epoki i duchowości karmelitańskiej zdecydowano umieścić tu przedstawienie Matki Boskiej adorowanej przez patronów zakonu Karmelitów Bosych – św. Teresę z Avila i św. Jana od Krzyża.  Relikty malowidła środkowego zostały oddzielone białą linią od elementów dodanych, a rekonstrukcję przeprowadzono z zastosowaniem technik odwracalnych, uwzględniając możliwość odnalezienia w przyszłości dokumentów świadczących o autentycznym wyglądzie dzieła.


Restauracja skrajnych fresków dobiegła końca w kwietniu 2009 roku, natomiast temat rekonstrukcji środkowego malowidła pozostaje nadal sprawą otwartą i prace nad nim nie zostały jeszcze ostatecznie zakończone.


Odnowione dzieła mistrza Palloniego będzie można podziwiać raz w roku. Podwoje seminarium bowiem, zwykle niedostępne dla ludzi z zewnątrz, zostały w tym roku po raz pierwszy otwarte dla zwiedzających i zgodnie z porozumieniem zawartym z jego władzami przez Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, wydarzenie to będzie powtarzać się cyklicznie.