Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Cerkiew na Woli – prace konserwatorskie przy świątyni i na cmentarzu

opublikowano: Piątek, Październik 16, 2020 - 09:39, mlan

Cerkiew pw. św. Jana Klimaka przy ul. Wolskiej 138/140 jest jedną z dwóch świątyń prawosławnych, które przetrwały do naszych czasów w pierwotnej formie. W tym roku, 18 października, obchodzimy 115-lecie jej konsekracji.

fot. Cerkiew na Woli – prace konserwatorskie przy świątyni i na cmentarzu

Wolską cerkiew zbudowano w latach 1903-05, początkowo na świątynię cmentarną. Z czasem stała się cerkwią parafialną.

Zobacz film o pracach przy cerkwi św. Jana Klimaka.

Cerkiew zaprojektował Władimir Pokrowski, wzorując się na architekturze sakralnej okręgu rostowskiego. Zbudowano ją na planie krzyża łacińskiego. Obłożona jest jasną cegłą. Pojedynczą wieżę wieńczy cebulasta kopuła pokryta łuskowatą miedzianą blachą.

Świątynia remontowana od kilku lat

Miasto dotuje remont świątyni od 2018 r. Dotychczas przeznaczono na ten cel 1 281 956 zł.

W tym roku prowadzony jest już trzeci etap remontu. Konserwacji poddawana jest część elewacji południowej. Dotacja m.st. Warszawy na te prace wynosi 199,5 tys. zł, co stanowi 50% kosztów.

Trwają także prace na historycznej części przycerkiewnego cmentarza. Prawosławna nekropolia leży na terenie Reduty Wolskiej, w której toczono walki podczas powstania listopadowego.

W kwaterze nr 2 konserwowana jest kaplica, 12 nagrobków i grobowców oraz dwa ogrodzenia. Prace te także współfinansuje miasto w wysokości 162,5 tys. zł, co pokrywa ponad 44 % kosztów zadania.

Prace na cmentarzu, w tej samej kwaterze, prowadzone były także w 2018 r. Odrestaurowano wtedy zespół 28 obiektów. Wysokość dotacji wyniosła 190,7 tys. zł.

Wieża wraz z kopułą była remontowana w 2019 r. Wzmocniono wtedy konstrukcję bębna i cebulastej kopuły. Renowacji poddano sztukatorski wystrój wieży. W 2018 r. zaizolowano także fundamenty świątyni. Łącznie ubiegłoroczne dofinasowanie wyniosło blisko 730 tys. zł.

Cerkwie w Warszawie

Kopuły cerkiewne były stałym elementem krajobrazu Warszawy okresu zaborów. Świątyń prawosławnych było ponad dwadzieścia. Kilkanaście zostało wybudowanych przez Rosjan od podstaw, kilka powstało w istniejących już budynkach czy kościołach. Były stosunkowo nowym elementem architektury w Warszawie, bowiem dekret Janusza I Mazowieckiego z 1525 r. zabraniał osiedlania się innowiercom w księstwie. Pierwsza cerkiew, jako kaplica domowa, powstała w budynku poselstwa rosyjskiego w 1674 r. Świątyń prawosławnych w Warszawie szybko zaczęło przybywać po ostatnim rozbiorze Polski (1795 r.).

Po odzyskaniu niepodległości cerkwie bardzo szybko likwidowano, czego symbolem było rozebranie w 1926 r. soboru św. Aleksandra Newskiego na placu Saskim.

Obecnie w Warszawie istnieje dziesięć cerkwi i kaplic prawosławnych (w tym jedna katedra greckokatolicka). Cerkiew św. Jana Klimaka na Woli oraz katedra metropolitalna św. Równej Apostołom Marii Magdaleny na Pradze – są najstarszymi świątyniami prawosławnymi w stolicy i świadkami historii naszego miasta.