Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków

Architektura drewniana na mapie m.st. Warszawy

opublikowano: Czwartek, Kwiecień 8, 2021 - 08:53, mlan

Na portalu mapowym m.st. Warszawy, w serwisie „Zabytki”, są już dostępne nowe warstwy prezentujące architekturę drewnianą w Warszawie. Umieszczone na nich dane będą systematycznie aktualizowane.

fot. Drewniane domy w Osiedlu Jazdów.

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków przygotowało warstwy, które zawierają oznaczenia drewnianych obiektów zabytkowych oraz nie objętych ochroną konserwatorską, a także budynków już nie istniejących.

Zobrazowaliśmy blisko 250 domów drewnianych ujętych w gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy (GEZ), z których 34 zostało wpisanych do rejestru zabytków. W warstwie znalazło się także około 530 obiektów nie ujętych w GEZ i prawie 140 obiektów już nieistniejących, co daje sumę blisko 950 budynków.

Projekt badawczy „Architektura drewniana w Warszawie” rozpoczęliśmy w 2018 roku. Ma on na celu inwentaryzację, wartościowanie i rozpoznanie różnorodnych pod względem formy i funkcji obiektów drewnianych znajdujących się w naszym mieście.

W wyniku przeprowadzonych przez nas prac terenowych, kwerend archiwalnych i informacji uzyskanych od warszawiaków, uzupełniliśmy istniejącą bazę danych.

Unikatowe zabytki w środku miasta

Zabytki architektury drewnianej w Warszawie stanowią malowniczy i unikatowy element warszawskiego krajobrazu kulturowego. Większość z nich stanowi relikty zabudowy podmiejskich dzielnic i osiedli wchłanianych stopniowo przez rozrastającą się stolicę.

Obecnie zaledwie około 3 % wszystkich obiektów zabytkowych znajdujących się na terenie miasta to budynki drewniane. Na mapie wśród zabytków architektury drewnianej, możemy odnaleźć m.in. na terenie Śródmieścia cudem ocalałe cenne budowle, takie jak Świątynia Diany w Łazienkach Królewskich z 1822 roku, czy stojącą w ogrodzie klasztoru sióstr wizytek przy Krakowskim Przedmieściu, kalwarię z 2. połowy XVII wieku.

Wśród zwartej tkanki miejskiej przetrwały do naszych czasów ciekawe drewniane historyczne obiekty o różnorodnej funkcji. Od XIX wieku istnieją w nieprzekształconej formie, m.in. takie, jak dwór przy ulicy Rosoła 19  na Ursynowie, o którym pisaliśmy wcześniej.

Na przygotowanej przez Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków mapie znajdują się też modernistyczne zespoły drewnianych budynków mieszkaniowych z lat 20. i 30. XX wieku położonych wśród zieleni. Są to drewniane budynki Osiedla Boernerowo, Domy Osiedla Związku Kolejarzy „Związkowiec” na Starych Bielanach, czy obiekty drewniane należące do powojennych zespołów budowlanych Osiedla Jazdów i Osiedla Przyjaźń.

Podmiejskie - miejskie wille

Większość drewnianej zabudowy, która obecnie znajduje się na terenie stolicy, znalazła się w niej na skutek powiększenia granic administracyjnych Warszawy w 1951 r. Wtedy to przedwojenne podwarszawskie wsie i miejscowości uzdrowiskowe zostały wchłonięte przez miasto. Znalazła się wśród nich najliczniejsza grupa obiektów drewnianych, czyli około setka willi i domów letniskowych na terenie obecnej dzielnicy Wawer.

Informacje o lokalizacji drewnianych domów i czasie ich powstania zostały zebrane, odpowiednio przetworzone i wprowadzone na mapę, która znajduje się w serwisie „Zabytki” na miejskim portalu mapowym: mapa.um.warszawa.pl.

O pozostałych funkcjach i możliwościach serwisu „Zbytki” pisaliśmy poprzednio.